.png)
Een prettige en doordachte leeromgeving doet meer dan er goed uitzien. Zij heeft directe invloed op de gezondheid en het welzijn van leerlingen. Lucht, licht, geluid, temperatuur en inrichting bepalen hoe leerlingen zich voelen en hoe goed zij kunnen functioneren. Zeker nu klassen diverser worden en kinderen meer tijd achter een scherm doorbrengen, groeit het belang van de fysieke omgeving. Met bewuste keuzes in ontwerp, inrichting en gebruik is hier veel winst te behalen.
Leren begint bij comfort
Een gezonde leeromgeving draait om meer dan frisse lucht en een lik verf. Comfort vormt een belangrijke basis voor gezondheid en welzijn. Die basis is vastgelegd in het vernieuwde Programma van Eisen Frisse Scholen 2025, dat aansluit op de geldende BBL-wetgeving en richting geeft aan gezonde en duurzame schoolgebouwen.
Het PvE stelt eisen aan onder meer luchtkwaliteit, temperatuur, licht en geluid. “Het gaat erom dat een ruimte leerlingen ondersteunt in wat ze moeten doen,” zegt Annemieke Lukassen, manager Inkoopadvies en Facilitair bij Anculus. “Dat ze zich kunnen concentreren wanneer dat nodig is, maar ook tot rust kunnen komen in een omgeving die niet onnodig prikkelt.”
Door bij ontwerp en inrichting rekening te houden met deze uitgangspunten, ontstaat een omgeving die rust en focus ondersteunt. Denk aan goede akoestiek, voldoende daglicht en een aangenaam binnenklimaat. “Scholen denken daarbij steeds bewuster na over kleuren en materialen die bijdragen aan een warm, huiselijk gevoel,” vult Richelle Menninga, facilitair- en contractmanager bij Anculus, aan.
Eén ruimte, meerdere functies
Onderwijs is in beweging en dat vraagt om flexibele gebouwen. Lokalen worden gebruikt voor instructie, overleg, spel en zelfstandig leren. “Zeker bij jongere kinderen zie je dat één ruimte meerdere functies moet kunnen vervullen,” merkt Richelle op.
Dat vraagt om slimme indelingen en multifunctioneel meubilair, zoals verrijdbare tafels of schuifwanden. Vastgoedkundig maakt deze flexibiliteit het mogelijk om mee te bewegen met groei of krimp en verschillende onderwijsconcepten te huisvesten. Door circulair te ontwerpen en gebouwen niet volledig af te schrijven, blijven ze langer inzetbaar en behouden ze meer restwaarde.
Veiligheid en privacy in balans
Een gezonde leeromgeving is ook een veilige omgeving. Overzicht is daarbij essentieel, met heldere zichtlijnen, logische looproutes en goede verlichting. “Je wilt voorkomen dat er plekken ontstaan waar geen toezicht is,” zegt Richelle.
Tegelijk vraagt veiligheid om zorgvuldigheid. Leerlingen moeten zich vrij kunnen bewegen en zich soms kunnen terugtrekken. Privacy speelt daarbij een belangrijke rol, bijvoorbeeld bij gevoelige gesprekken of in sanitaire voorzieningen. “Het gaat om het vinden van de juiste balans,” zegt Annemieke. “Weten wat er gebeurt, zonder het gevoel continu bekeken te worden.”
Het schoolplein als verlengstuk van binnen
Een gezond schoolgebouw stopt niet bij de buitendeur. Ook het schoolplein verdient aandacht. “Bewegen is belangrijk voor leerlingen, en dat begint buiten,” zegt Annemieke. Steeds vaker worden pleinen ingericht met verschillende speelplekken, zodat ieder kind er op zijn eigen manier gebruik van kan maken. Groene en blauwe schoolpleinen dragen bij aan spelplezier en welzijn en zijn bovendien klimaatadaptief. Ze maken gebruik van natuurlijke elementen zoals zand, water en beplanting, met robuuste materialen die intensief gebruik aankunnen.
Dat vraagt ook om praktische keuzes. “Water en zand zijn leuk, maar nemen veel rommel mee naar binnen,” zegt Richelle. “Dan moet je nadenken over schoonloopmatten, ruimte voor sloffen en materialen die tegen een stootje kunnen.”
Schoonmaken begint bij slim ontwerpen
Een gezonde omgeving blijft alleen gezond als zij goed te onderhouden is. “Schoonmakers hebben vaak beperkte tijd, dus je moet het ze zo makkelijk mogelijk maken,” zegt Richelle. Denk aan stoelen die eenvoudig opgetild kunnen worden, vloeren zonder drempels en verplaatsbaar meubilair.
Ook materiaalkeuze is bepalend. “Bij groene schoolpleinen moet je rekening houden met natte schoenen en modder,” legt Annemieke uit. “Dan wil je vloeren en meubels die daartegen bestand zijn.” Zo voorkom je dat onderhoud een dagelijkse worsteling wordt.
Gezond ontwerpen begint met de juiste vragen
Een gezonde leeromgeving ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om bewuste keuzes in ontwerp en gebruik. “Je moet gebruikers vanaf het begin betrekken,” zegt Annemieke. “Niet alleen kijken naar wat mooi is, maar vooral naar wat werkt in de klas.”
Door docenten al bij de opstelling van het PvE te betrekken, worden ambities en eisen vroegtijdig vastgelegd en beter vertaald naar ontwerp en uitvoering. “Budgetten zijn vaak beperkt,” zegt Richelle. “Juist daarom is het belangrijk om te vertrekken vanuit een duidelijke ambitie.” Door scenario’s naast elkaar te leggen en gebruik te maken van subsidiemogelijkheden, kunnen schoolbesturen gerichte keuzes maken.
Ook na oplevering blijft aandacht nodig. “Als iets niet werkt in de praktijk, heeft niemand er wat aan,” voegt Annemieke toe. Regelmatig evalueren en bijsturen helpt om het gebouw blijvend te laten bijdragen aan goed onderwijs.
ONDERWIJS ZONDER ZORGEN?
Anculus helpt schoolbesturen bij het creëren van toekomstbestendige, comfortabele en veilige leeromgevingen. Ga naar www.anculus.nl voor meer informatie.
